A վիտամին. ռետինոլ և կարոտին

A վիտամինը նաև անվանում են հակաինֆեկցիոն վիտամին: Այն ամրացնում է իմունային համակարգը, նվազեցնում է ջրծաղիկից հետո բարդությունների, թոքային ինֆեկցիաների հավանականությունը, նպաստում հյուսվածքների վերականգնմանը:

Մաշկի ցանկացած վնասվածք (այրվածք, կտրվածք, վիրահատական միջամտություն), ավելի լավ է ապաքինվում A վիտամինի ընդունման դեպքում: Այն անհրաժեշտ է նաև առողջ մաշկ ունենալու համար: Օրինակ, բշտիկների բուժման համար հանձնարարվում է A վիտամին ընդունել 3-4ամսվա ընթացքում, համեմատաբար բարձր չափաքանակներով:  Բայց այդպիսի չափաքանակով այն վտանգավոր է հղիների համար, քանի որ կարող է երեխային վնասել: 

Որոշ գիտական հետազոտությունների արդյունքներ հաստատում են, որ A վիտամինը նպաստում է արյան մեջ գլյուկոզայի մակարդակի պահպանմանը ինսուլինի օգտագործման դեպքում: Օրգանիզմում A վիտամինի անբավարարությունը կամ բացակայությունը հանգեցնում է փոխանակային գործընթացների խանգարմանը, աճի դանդաղեցմանը, հյուծվածությանը, նյարդային համակարգի գործառույթների խանգարմանը, տարբեր գեղձերի գործառույթների նվազեցմանը, կոնյուկտիվիտի առաջացմանը, մաշկի չորացմանը և եղջրացմանը, ֆուրունկուլոզի առաջացմանը, օրգանիզմի ինֆեկցիաների հանդեպ դիմադրողականության նվազմանը: A հիպովիտամինոզի դեպքում հակում է զարգանում շնչառական, մարսողական, միզական համակարգի օրգանների  հիվանդությունների հանդեպ:

Ռետինոլը պարունակվում է կենդանական ծագման որոշ մթերքի մեջ` ձյան յուղ, լյարդ, կաթնամթերք, հավի ձու: Բուսական ծագման նարնջագույն-կարմիր մթերքը (գազար, կարմիր տաքդեղ, լոլիկ, դդում, դեղձ, ծիրան, չիչխան, մասուր), ինչպես նաև եղինջը, սպանախը, հազարը, կանաչ սոխը, մաղադանոսը, թրթնջուկը նաև կարոտին են պարունակում, որը մարդու օրգանիզմում A վիտամինի է վերածվում: Քանի որ կարոտինը A վիտամինից թույլ է, այն պետք է եռակի անգամ շատ օգտագործել: Օրինակ, եթե A վիտամինի օրական նորման կազմում է 1,5 մգ, ապա կարոտինինը`4,5 մգ: A վիտամինը և կարոտինը հիանալի հատկություն ունեն օրգանիզմում կուտակվելու և դրանց ավելցուկը կարող է մեկ տարուց ավելի պահպանվել, դրա համար էլ բավարար է ամռան-աշնան ամիսներին համապատատասխան մթերք օգտագործել, որպեսզի ձմռանը կամաց-կամաց օգտվել «սեփական» պաշարներից: Մթերքների սովորական ջերմամշակման ժամանակ  վիտամինը գրեթե չի ոչնչանում:  Օրգանիզմի կողմից յուրացվող կարոտինը և այն A վիտամինի վերածելու գործընթացը լավանում է, եթե բանջարեղենային ուտեստները պատրաստվի յուղով (օրինակ գազարը տապակել թթվասերով):

A վիտամինի օրական պահանջն օրգանիզմում ավելանում է ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության, ճառագայթման, բարձր ջերմաստիճանի հետևանքով, տարբեր հիվանդությունների ժամանակ: 

A վիտամինի անբավարարության պատճառ կարող են լինել.

• սխալ սննդակարգը և մթերքում ռետինոլի ցածր պարունակությունը,

• երեխայի ինտենսիվ աճման որոշակի շրջաններում ռետինոլի բարձր պահանջը,

• ռետինոլի և կարոտինի պաշարների չափից շատ օգտագործումը մարսողական համակարգի օրգանների սուր և քրոնիկական հիվանդություննով պայմանավորված (հեպատիտ, խոլեցիստոխոլանգիտ, լյամբլիոզ, քրոնիկական էնթերիտ, էնթերոկոլիտ, մեխանիկական դեղնախտ), ռետինոլի փոխանակության բնածին խանգարում:

A հիպերվիտամինոզը բնութագրվում է մաշկի քորով, ճառագայթահարմամբ, անքնությամբ, գլխացավով: Այս ախտանշանները դրսևորվում են նաև կարոտինով ու ռետինոլով հարուստ մթերքի չափից շատ օգտագործման դեպքում (ծովային ձկների և կենդանիների լյարդ, գազարի հյութ):

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ